Halk Takvimi

 HALK TAKVİMİ

Anadolu’ya özgün pratik deneye, gözleme dayanan iklim hava ve zaman üçlüsünün takvime vurulması ile uzun yıllar sonunda  “Halk takvimi” diyebileceğimiz bir takvim ortaya çıkmıştır.

Halk takvimine göre yıl ikiye bölünür.

1-Kasım günleri

2-Hızır günleri

     

 Kasım günleri  : 8 Kasımda başlayıp 5 Mayısta sona erer ve 179 gün sürer

 Hızır günleri     : 6 Mayıs ta başlayıp 7 Kasımda sona erer 186 gün sürer

KASIM GÜNLERİ

Halk takvimine göre kasım günleri şöyle belirlenmiştir.

 21 Mart ile 21 Haziran arası  (bahar)

 21 Haziran22 eylül arasını (Güz)

 22 Eylül ile 22 Kasım arasını (Kış) olarak bilinir.

Esasen bu tarihler gün dönümü yani günlerin gecelerin uzama ve kısalma zamanlarını gösterir. Bu değişimler havaların ısınıp soğumasını da belirler. Halk asıl kışı 90 gün sayar. Bu doksan gün şöyledir.

21 Aralık–31 Ocak arasındaki 40 gün “Zemheri” dir. Buna erbain de denir.

1Şubat ile 21 Mart arası da 50 gün sürer buna da Hamsin denir.

HIZIR GÜNLERİ

Halkın hıdrellez dediği ve Hızır günlerinin başlangıcı olan 6 Mayıs ta başlar 7 Kasım tarihinde sona erer.

Bu takvimin kullanımında bazı söylemler de kullanmışlar, azıları günümüze bile kullanılmaktadır.

Kasım’ın 100 için yüz-düz, yüzon çiftçi tarlaya kon, yüzeli yaz belli gibi birkaç örnekleri

Biz kişi ve toplum olarak yaşamımızda mevsimlere pek sıkı bir biçimde bağlıyız. Ağaçlar ilkbaharda çiçek açar çiftçi toprağını süreceği, tohumunu ekeceği, çoban koyununu kırkacağı, günleri çok biliyor. Dede ve ninelerimiz hicri takvimin mevsimlerle ilgili sorunlara cevap vermediğini görünce kendilerine özgü bir mevsim takvimi oluşturma yoluna gitmişlerdir. Mesela birçoğumuz “Kiraz ağaçların çiçek açtığı”,”Leyleklerin geldiği” günler de doğmuşuz derler. Burada doğum tarihi gün, ay olarak belli değildir. Miladi takvimde Cemreler, Kocakarı soğukları, Meltem yelleri yılın sıcak günleri ırmakların kabarması gibi günler yazılıdır.

Halk takvimimizin Atalarımızda kalma saygı duymamız gereken önemli kültür ve miras varlığımız olduğunu unutmamamız gerekir.

Atalarımızın kimi bilgin ama çokluk bilgin olmayan sıradan insanların yüzyıllar boyunca süren kişisel gözlem ve deneyimlerinin birikimiyle oluşmuş, duvarlara asılmaktan çok belleklere kazınan halk takvimi şu şekilde düzenlenmiştir.

HALK TAKVİMİ

Rumi                   Miladi

                                                                          

23 Nisan           6 Mayıs                             Hıdrellez çiçek fırtınası

27 nisan           10 Mayıs                             Doğu rüzgarlarının başlaması

29 Nisan           12 Mayıs                            Yağmurlu günlerin sonu

03  Mayıs           16 Mayıs                            Filizkıran fırtınası

05 Mayıs            18 Mayıs                            Gül ve Gülnar mevsimi

 07 Mayıs            20 Mayıs                            Kokulya fırtınası

9/8 Mayıs           22/21 Mayıs                       Güneşin Ülker fırtınasına girişi, Ülker fırt   

10 Mayıs            23 Mayıs                            Bağ çapalama zamanı                                                                      

 15 Mayıs            28 Mayıs                            Sıcakların artmaya başlama koyun kırkma                                                                                    

18 Mayıs            31 Mayıs                              Meltem yellerinin başlaması kabak yelleri

20 Mayıs            2 Haziran                             Toprağın suyunun çekilmesi

22 Mayıs            4 Haziran                             Kuzey rüzgarlarının etkili olması

28 Mayıs            10 Haziran                            Ülker doğumu fırtınası

1 Haziran           14 Haziran                            Müshil içmenin yasaklanmasına   başlanır

 4 Haziran           17 Haziran                            Kuzey rüzgarlarının esmesi

5 Haziran           18 Haziran                            Nil suyunun azalması

6 Haziran           l9  Haziran                            Yılın en uzun günlerinin başlaması

 9/8 Haziran        22/21 Haziran                        Güneşin yengeç burcuna girişi ile yaz                                            

                                                                          mevsiminin başlaması gündönümü

                                                                          Gün dönümü fırtınası

13 Haziran         26 Haziran                              Uzun günlerin sonu ve gündüzlerin kısalmaya başlaması 14 Haziran        27 Haziran                               Yaprak aşısı zamanı

16 Haziran        29 Haziran                               Nil’in kabarmaya başlaması

18 Haziran         1  Temmuz                             Yaprak fırtınası

19 Haziran         2 Temmuz                              Sam yellerinin esmeye başlaması

24 Haziran         7 Temmuz                              Çarh dönümü fırtınası

26 Haziran        9  Temmuz                              Meltem yellerinin sonu

 6 Temmuz      19 Temmuz                              Mısırda pirinç ekimi sonu

10/9 Temmuz  23/22 Temmuz                         Güneşin aslan burcuna girişi

15 Temmuz       28 Temmuz                            Üzümlerin kızarması

16 Temmuz       29 Temmuz                            yaprak aşısı sonu

18 Temmuz       31 Temmuz                            Kızıl erik fırtınası

19 Temmuz         1 Ağustos                             Yılın en sıcak günlerinin başlaması

21 Temmuz         3 Ağustos                             Yaz doksanı

24 Temmuz         6 Ağustos                             Hır günlerinin ortası

25 Temmuz         7 Ağustos                            Yaz mevsiminin ortası

26 Temmuz         8 Ağustos                            Yılın en sıcak günlerin sonu

1 Ağustos           14 Ağustos                           Meryem ana orucunun başlaması

6 Ağustos           19 Ağustos                           Hıristiyan tecelli  bayramı

8 Ağustos           21 Ağustos                           Sam yellerinin sonu

10/9 Ağustos     23/22 Ağustos                       güneşin başak burcuna girişi                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      

15 Ağustos          28 Ağustos                          Leyleklerin gidişi Meryem ananın ölümü

18 Ağustos         31 Ağustos                          sıcakların kırılmaya başlanması                                                                                                                       20 Ağustos           2 Eylül                               mihrıcan fırtınası                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             

21 Ağustos           3 Eylül                                meyvelerin olgunlaşması                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     

24 Ağustos           6 Eylül                                Bıldırcın geçimi fırtınası

26Ağustos            8 Eylül                                Koç ayırma zamanı

29Ağustos           11 Eylül                               Mısırda Kıptı yılbaşı

30 Ağustos          12 Eylül                               Çaylak fırtınası

1 Eylül               14 Eylül                                -

8 Eylül               21 Eylül                                Meryem ananın doğumu

10 Eylül               23 Eylül                               Güneşin terazi burcuna girişi ile

                                                                        Sonbaharın başlaması gece gündüz denkliği

12 Eylül              25 Eylül                                Kestane karası fırtınası

13 Eylül              26 Eylül                                  --

15 Eylül              28 Eylül                               Ağaçlardan suyun çekilmesi

18 Eylül                1 Ekim                              Kuş geçimi fırtınası

21 Eylül                4 Ekim                              Turnaların gidişi

26 Eylül                9 Ekim                               Ağaların yaprak dökümünün başlaması

30 Eylül               13 Ekim                              Meryem ana fırtınası

 1 Ekim               14 Ekim                             İskender-i Rumi yılbaşı

 2 Ekim               15 Ekim                             Yağmurlu günlerin başlaması

 7 Ekim                20 Ekim                             ağaç dikimi zamanı

 9 Ekim                22 Ekim                             Suların soğuması

10 Ekim               23 Ekim                             Güneşin akrep burcuna girmesi

13 Ekim               26 Ekim                             Nil suyunun azalması

15 Ekim               28 Ekim                             Bakla  ekimi

16 Ekim               29 Ekim                             Balık fırtınası

18 Ekim               31 Ekim                             Ağaç kesimi zamanı

22 Ekim                 4 Kasım                           Sonbahar rüzgarlarının artması

24 Ekim                 6 Kasım                          Hızır günlerinin sonu

                                           KASIM GÜNLERİ

  25 Ekim            7 Kasım                            Kısa günlerin başlangıcı

 28  Ekim           10 Kasım                           Çığ düşme zamanı

   3 Kasım          16 Kasım                          Güney rüzgarlarının başlangıcı

   6 Kasım          19 Kasım                           böceklerin gizlenmesi

   7 Kasım          20 Kasım                          Koç katımı fırtınası

  9 Kasım           22 Kasım                          Güneşin yay burcuna girişi

14 Kasım            7 Kasım                          Ağaçlara su yürümesi

15 Kasım          28 Kasım                          Hz İsa’nın doğum günü orucu başlaması

17Kasım           30 Kasım                          Ülker fırtınası

18Kasım             1 Aralık                            Soğukların başlaması

19 Kasım            2 Aralık                            Etkili rüzgarlar

23 Kasım            6 Aralık                              

                                                                   Kuzey rüzgarlarının esmeye başlaması

26 Kasım            9 Aralık                            Yaprak dökümü sonu

29 Kasım         12 Aralık                             Karakış fırtınası

 1 Aralık           14 Aralık                             Meryem ana’nın müjdelenme bayramı

 7 Aralık           20 Aralık                            Yılın en uzun gecelerinin başlangıcı

 9 Aralık           22 Aralık                             Güneş’in oğlak burcuna girişi  kış gün dönümü

12 Aralık          25 Aralık                             Hz İsa’nın doğum gecesi

13 Aralık          26 Aralık                             Gündönümü fırtınası

15 Aralık          28 Aralık                               -

19 Aralık            1 Ocak                              Miladi yılbaşı

25 Aralık            7 Ocak                              Mihrican fırtınası

28 Aralık          10 Ocak                             Soğukların artması

 1 Ocak            14 Ocak                             Rumi yılbaşı

 6 Ocak            19 Ocak                             Haçın suya atılması

 8 Ocak            21 Ocak                             Güneşin kova burcuna girişi

15 Ocak           28 Ocak                             Soğukların  artması

16 Ocak           29 Ocak                             Ayandon fırtınası

17 Ocak           30 Ocak                             Erbain (kışın kırk günü )sonu

18 Ocak           31 Ocak                             Hamsin (Kışın elli günlük) başlaması

22 Ocak             4 Şubat                            Kış doksanı Hayvanların çiftleşme zamanı

24 Şubat            6 Şubat                            Soğukların iyice artması

 1Şubat            14 Şubat                          Yüz –düz  Koyu kışın atlatılması

   3Şubbat          16 Şubat                          Kuşların çiftleşme zamanı

                                                                   Ağaç dikimi zamanı

  7 Şubat            20 Şubat                          Birinci cemre havaya Güneşin balık burcuna girişi

  11 Şubat          24 Şubat                          Ağaçlara su yürümesi

  14 Şubat          27 Şubat                         İkici cemre suya

  15 Şubat          28 Şubat                          Soğukların kırılmaya başlaması

  17 Şubat          2/1 Mart                           Kurbağaların bağırmaya başlaması

  21  Şubat         6/5 Mart                           Üçüncü cemre toprağa

  23 Şubat          8/7 Mart                           Kalem aşısı zamanı Bağ budama zamanı        

  26 Şubat         10/11 Mart                        Kocakarı soğuklarının başlaması

  27 Şubat         12/11 Mart                        Asmalara su yürümesi

   1  Mart            14 Mart                            Mart kapıdan baktırır kazma kürek yaktırır

   3  Mart            16 Mart                            Kırlangıçların gelmesi

 4/3 Mart           16/17 Mart                        Kocakarı soğuklarının sonu

 7/6 Mart            20/19 Mart                       Hamsin’in sonu ipek böceklerinin çıkışı

 8/7 Mart            20/20 Mart                       Nevruz güneşin koç burcuna girmesi ilk baharın

                                                                   Başlaması gece gündüz denkliği

11 Mart              24 Mart                            Kozkavuran fırtınası

12 Mart              25 Mart                            Kanın damarlarda harekete geçmesi

13 Mart              26 Mart                            Böceklerin canlanmaya başlaması

14 Mart              27 Mart                           ------

15 Mart              28 Mart                           Çaylakların gelişi

16 Mart              29 Mart                           Ağaçların yeşermeye başlaması

17 Mart              30 Mart                           Deniz yolculuklarının başlaması

19 Mart                1 Nisan                         Çiçeklerin açmaya başlaması

22 Mart                4 Nisan                         Bülbüllerin ötmeye başlaması

23/22 Mart           5/4 Nisan                      yüz elli- yaz belli

25 Mart                7 Nisan                         Kırlangıç fırtınası

  1 Nisan           14 Nisan                          Lale mevsimim başlaması

 5 Nisan            18 Nisan                          Suların çoğalması

 6 Nisan            19 Nisan                          Kuğu fırtınası                              

7/8 Nisan         21/20 Nisan                     Güneşin boğa burcuna girişi

11 Nisan          24 Nisan                          İpekböceğinin kozadan çıkışı

13/12 Nisan     26/25 Nisan                     Boğa altılısının sonu

 15 Nisan          28 Nisan                         Bağ budama zamanı

 16 Nisan          29 Nisan                          Arıların oğul alma zamanı

 22 Nisan           5  Mayıs                         Kasım günlerinin sonu

    

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Kaynak, Türk dünyası araştırma dergisi

                                                                                                                                      

YORUM EKLE

banner33