Boyabat'ın Hafızasındaki Yapılar
Boyabat’ın tarihinde öyle yapılar var ki, onlar unutulmaz… İnönü, Dumlupınar okulları, Orta Çarşı’daki eski belediye binası, dükkânlar, Kız Meslek Lisesi, Pancar Dairesi, Eski İtfaiye Binası, Askerlik Şubesi, Beyazıt, Kemaldede, Kaya ve Taş camileri bu hafızanın en önemli parçalarıdır.
Boyabat Orta Çarşı’daki eski belediye binası, şehrin kalbinin attığı mekânlardan biriydi. Belediye yalnızca evrakların imzalandığı bir kurum değil; halkın derdini anlattığı, çözüm aradığı, şehrin geleceğinin konuşulduğu bir yerdi.
Seçim heyecanları, bayram kutlamaları, nikâh törenleri ve alınan kararlar bu binanın duvarlarında yankılanırdı.
Orta Çarşı, şehrin alış veriş merkezi, sosyal hayatın omurgası, esnafın birbirine “Hayırlı işler” dediği, çocukların koşturduğu, kahvehanelerde memleket meselelerinin tartışıldığı canlı bir meydandı.
Söylenenlere göre, 1924’te çıkan büyük yangın Boyabat’ın çehresini değiştirdi. Çarşı yeniden inşa edildi ve bugünkü mimari kimliğine kavuştu. Yaklaşık bir asırdır bu dokunun içinde ticaret ve sosyal hayat şekillendi.
Boyabat’ın eğitim hafızasında özel bir yere sahip olan İnönü ve Dumlupınar okulu, binlerce öğrencinin ilk harfleri öğrendiği, öğretmenlerin şehrin geleceğini şekillendirdiği bir mekândır. Bu okullar, yalnızca bir eğitim kurumu değil; aynı zamanda çocukların hayata adım attığı bir hatıra durağıdır.
Kız Meslek Lisesi, özellikle genç kızların meslek edinmesine ve sosyal hayata katılmasına vesile olmuştur. Yıllarca Boyabat’ın kültürel ve ekonomik hayatına katkı sağlayan bu okul, şehrin eğitim tarihinde ayrı bir iz bırakmıştır.
Boyabat’ın ruhunu yansıtan ibadethaneler arasında Kaya Cami, Beyazıt ve Kemaldede camileri öne çıkar.
Bu yapılar, yalnızca ibadet mekânı değil; aynı zamanda toplumsal dayanışmanın, bayramların ve cenazelerin ortak adresidir.
Taş , Şıh ve Gökdere gibi diğer camiler de şehrin manevi hafızasını taşır.
Eski İtfaiye Binası, yıllarca yangınlara karşı şehrin güvenlik noktası olmuştur. Askerlik Şubesi ise gençlerin vatani görev için ilk adımı attığı, umut ve heyecanla dolu bir mekândır.
Bugün bu yapıların bazıları restore edilse de çoğu ya yıpranmış ya da unutulmaya yüz tutmuştur.
Halbuki bir şehrin gerçek hafızası yalnızca kalelerde, türbelerde değil; belediye binalarında, okullarda, çarşılarda ve insanların hatıralarında yaşar.
Orta Çarşı restore edildi, cepheler güzelleşti, sokaklar yeniden nefes aldı.
Bu çok kıymetli bir adımdır.
Ancak binaları onarmak kadar onların hikâyelerini de korumak gerekir. Çünkü hikâyesi unutulan bina, sadece taş yığınına dönüşür.
Eski belediye binasının girişine küçük bir tarih panosu konulmalı, görev yapan belediye başkanlarının isimleri yazılmalı, eski fotoğraflar sergilenmelidir.
Gençler ve ziyaretçiler, önünden geçtikleri yapının neden önemli olduğunu bilmelidir.
Bir şehir, geçmişini bildiği kadar geleceğe yürüyebilir.
Boyabat’ın tarihi yalnızca kalenin burçlarında değil; Orta Çarşı’nın taşlarında, eski belediye binasının duvarlarında, İnönü ve Dumlupınar okullarının sınıflarında, Beyazıt Cami’nin avlusunda ve hâlâ o sokaklarda dolaşan hatıralardadır.
Çünkü şehirleri yaşatan insanlar olduğu kadar tarihi yapıları ve hafızadır.